॥ श्रीसमर्थरामदासस्वामीकृत मनाचे श्लोक ॥ गणाधीश जो ईश सर्वां गुणांचा । मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा । म्हणे दास विश्वास नाही गुणांचा । पुढे तो सदा राखणा निर्गुणाचा ॥ १ ॥ मना सज्जना भक्तिपंथेचि जावें । तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें । जनीं निंद्य तें सर्व सोडूनि द्यावें । जनीं वंद्य ते सर्व भावें करावें ॥ २ ॥ प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा । पुढें वैखरी राम आधीं वदावा । सदाचार हा थोर सोडूं नये तो । जनीं तोचि तो मानवी धन्य होतो ॥ ३ ॥ मना वासना दुष्ट कामा न ये रे । मना सर्वथा पापबुद्धी नको रे । मना सर्वथा नीति सोडूं नको हो । मना अन्यायें सर्वथा राहूं नको हो ॥ ४ ॥ मना पापसंकल्प सोडूनि द्यावा । मना सत्यसंकल्प जीवीं धरावा । मना कल्पना ते नको वीषयांची । विकारें घडे हो जनीं सर्व ची ची ॥ ५ ॥ जनीं सर्वसूखी असा कोण आहे । विचारें मना तूंचि शोधूनि पाहें । मना त्वांचि रे पूर्वसंचीत केलें । तयासारिखें भोगणें प्राप्त झालें ॥ ६ ॥ घडी घालवूं नये ती वायां दवडूं । सदा सर्वदा देवचिंतन करावें । जनीं तोचि तो सज्जन ओळखावा । मना सद्गुरू तोचि रे गूज द्यावा ॥ ७ ॥ मना एक रे श्रीहरीचे भजन । वृथा काय रे करिसी कीं कुंथन । सदा राम निष्ठा धरीं रे मना । म्हणे दास विश्वास बाळगी मना ॥ ८ ॥ मना राघवीणीं दृढ भाव धरीं । मना मत्सरें सर्वदा वाव सरी । मना सत्य तें सत्य वाचे वदावें । मना मिथ्य तें मिथ्य सोडूनि द्यावें ॥ ९ ॥ देवा किंकर हो‌ऊनी वागणूक । समर्पण रे वृत्ति जीवीं धरावी । मना सर्वथा सर्व हें राम माझा । म्हणे दास सांडीव संदेह ऊजा ॥ १० ॥ मना मत्सरें कोणाचा घात केला । परी शेवटीं तोचि होतो बुडाला । दुजां ऐकतां कोण विश्वासलें । म्हणोनी मना सत्य शोधीत जावें ॥ ११ ॥ मना सर्वथा सार शोधीत जावें । नसे हें नसे हें मनाशी ठसावें । जगीं पाहतां लोक हे स्वार्थबुद्धी । जनीं दास म्हणे मना रे प्रबुद्धी ॥ १२ ॥ सदा सर्वदा योग वैराग्य घ्यावें । जनीं सत्य तें नित्य वाचे वदावें । जनीं जाणता तोचि साधू म्हणावा । मना कल्पना सोडि संसार त्यावा ॥ १३ ॥ मना कोपना बैसले आसनावरी । विवेकें चि रे मारिलें दैत्यवरी । जिवा मारिलें जीवना सोडवीलें । मना सज्जना राघवीं ठेविलें ॥ १४ ॥ सदा मानसीं तोचि तो राम पाहे । तया रामविण सर्व हें मिथ्य आहे । जनीं पाहतां दृश्य हें नाशिवंत । म्हणोनि सदा रामनामीं रत व्हा अत्यंत ॥ १५ ॥ मना श्रेष्ठ धर्मीं दृढ भाव धरीं । मना अन्यायासी मनीं स्थान नोहे री । मनीं दुर्जनाचा कधी संग नोहे । म्हणे दास नीसंग हा सज्जनोहे ॥ १६ ॥ नको रे मना क्रोध हा खेदकारी । नको रे मना काम हा अंतकारी । नको रे मना सर्वदा मद्यपानीं । नको रे मना तूं चुको सज्जनांनीं ॥ १७ ॥ मना सज्जनां संगतीं बुद्धि वाढे । मना दुर्जनां संगतीं नीति बुडे । म्हणोनि कदा संग सोडूं नये तो । जनीं धन्य तो सर्वदा सज्जनो तो ॥ १८ ॥ मनीं गर्व अंगी नको मानवाला । नको मत्सरू सर्वदा भूतजाला । सदा नम्र वृत्ती धरावी मनाने । जनीं सार या रामनामीं जगाने ॥ १९ ॥ नको रे मना द्रव्य तें पूर परावें । नको रे मना स्वार्थबुद्धी धरावें । घडे भोगणे कर्मयोगें घडावें । विवेकें सदा सत्पथा लागि जावें ॥ २० ॥ मनाचीये शत्रू मनानेंच मारीं । मनाचीये मित्रू मनाने विचारीं । मना एकल्या सर्वही साह्य होतें । मना एकल्या सर्वही कार्य होतें ॥ २१ ॥ सदा सर्वदा हा असतो विवेक । सदा सर्वदा हा असतो विशेष । तया विश्वाचा सर्व मालक एक । तया सर्वसाक्षी असे तोचि एक ॥ २२ ॥ मना राघवाविण आशा नको रे । मना दृश्य हें स्वप्नवत सर्व रे । मना पुण्य कीर्तीविणें सर्व फांसे । म्हणे दास सांगो किती राम ऐसे ॥ २३ ॥ सदा देवकाजीं झिजे देह ज्याचा । सदा धर्मकाजीं झिजे देह ज्याचा । सदा दीनकाजीं झिजे देह ज्याचा । धन्य धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ २४ ॥ नको रे मना यातना सोसवेना । नको रे मना द्रव्य हें लोभवेना । नको रे मना स्पर्श वासनेचा । म्हणे दास तो सांग भजनाचा ॥ २५ ॥ मना राम हा नित्य सत्यीं वसावा । मना काम हा वैरभावें नसावा । मना पाप संकल्प तो सर्व त्यागा । म्हणे दास विश्वास माझा यथा गा ॥ २६ ॥ मना सर्व लोकांप्रती नम्र व्हावें । मना सज्जनाचेनी गुणें गुण घ्यावें । मना सत्कृतीचा सदा सांग पंथा । म्हणे दास विश्वास तो रामकांता ॥ २७ ॥ सदा सर्वदा हरिचा दास व्हावें । सदा सर्वदा पुण्य आचारि जावें । सदा श्रेष्ठ तें कर्म यावें करावें । म्हणे दास ऐसे मना बोध घ्यावे ॥ २८ ॥ मना वक्त्र तें सर्वदा रामनाम । मना हस्त ते सर्वदा रामकाम । मना सर्वदा राम हृदयीं वसावा । म्हणे दास त्या रामरूपें दिसावा ॥ २९ ॥ नको रे मना गर्व अंगी धरूं । नको रे मना दंभ वृत्ती करूं । नको रे मना सर्वदा शोक-चिंता । म्हणे दास ध्यावा सदा रामकांता ॥ ३० ॥ ॥ इति श्रीसमर्थरामदासस्वामीकृत मनाचे श्लोक (प्रथम ३० श्लोक) ॥