॥ हरतालिका व्रत कथा ॥ एके दिवशी शंकरपार्वती कैलास पर्वतावर बसली होती. पार्वतीनं शंकराला विचारलं, महाराज सर्व व्रतात चांगलं असं व्रत कोणते? श्रम थोडे आणि फळ पुष्कळ असं एखादं व्रत असलं तर मला सांगा. मी कोणत्या पुण्याईनं आपले पदरी पडले हेही मला सांगा. तेव्हा शंकर म्हणाले, जसा नक्षत्रांत चंद्र श्रेष्ठ, ग्रहात सूर्य श्रेष्ठ, चार वर्णात ब्राह्मण श्रेष्ठ, देवात विष्णू श्रेष्ठ, नद्यांत गंगा श्रेष्ठ त्याप्रमाणे हरितालिका हे व्रत सर्वांत श्रेष्ठ आहे. ते तुला सांगतो. तेच तू पूर्वजन्मी हिमालय पर्वतावर केलंस आणि त्याच पुण्यानं तू मला प्राप्त झाली स, ते व्रत ऐक. तू पूर्वजन्मी हिमालयराजाची कन्या होतीस. तू लहानपणापासून माझी भक्ती करीत होतीस. तू मला पती म्हणून मिळवण्यासाठी कठोर तप केलंस. तू गंगेच्या काठी वाळूचं शिवलिंग करून त्याची पूजा करीत असे. तुझं ते तप पाहून नारदमुनी तुझ्या पित्याकडे गेले आणि म्हणाले, तुमची कन्या तपस्या करत आहे. तिचा विवाह विष्णूशी करा. हिमालयराजाने नारदाचं म्हणणं ऐकलं आणि त्याला आनंद झाला. त्यानं पार्वतीला बोलावून सांगितलं, मुली, नारदमुनी तुझं लग्न विष्णूशी ठरवून आले आहेत. तू आता तपश्चर्या सोड. हे ऐकून पार्वतीला फार दुःख झालं. ती रडू लागली. तेव्हा तिची एक सखी म्हणाली, रडू नकोस. मी तुला इथून दूर घेऊन जाते. तुझ्या वडिलांना तू सापडणार नाहीस. ती सखी पार्वतीला घेऊन घनदाट अरण्यात गेली. तिथं नदीच्या काठी एका गुहेत पार्वतीनं आश्रय घेतला. हरितालिका म्हणजे हरण करणारी सखी - जी मैत्रिणीला घेऊन गेली म्हणून या व्रताला हरितालिका हे नाव पडलं. त्या गुहेत पार्वतीनं भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला हस्त नक्षत्रावर वाळूचं शिवलिंग तयार केलं. त्यावर बेलाची पानं, फुलं वाहून शंकराची मनोभावे पूजा केली. रात्रभर जागरण केलं, उपवास केला. तिच्या या भक्तीनं शंकर प्रसन्न झाले. शंकर प्रकट झाले आणि म्हणाले, पार्वती, तुझ्या तपानं मी प्रसन्न झालो आहे. वर माग. पार्वती म्हणाली, आपण माझे पती व्हा, हाच माझा वर. शंकरांनी तिला तसा वर दिला. इकडे हिमालयराजा कन्येला शोधत होता. तो आपल्या कन्येला सापडेना. शेवटी त्याला कळलं की सखी तिला घेऊन गेली. तो अरण्यात शोधत गेला. त्यानं पार्वतीला गुहेत पाहिलं. तिच्या तपानं प्रसन्न झालेल्या शंकरांना पाहून हिमालयराजाला आनंद झाला. त्यानं मोठ्या आनंदानं पार्वतीचा विवाह शंकरांशी लावून दिला. शंकर म्हणाले, हे पार्वती, तू त्या जन्मी भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला हस्त नक्षत्रावर हे व्रत केलंस म्हणून मी तुला प्राप्त झालो. जी स्त्री या दिवशी वाळूचं शिवलिंग करून, बेलाची पानं, फुलं वाहून, उपवास करून, रात्री जागरण करून या व्रताचं आचरण करेल, तिला अखंड सौभाग्य प्राप्त होईल. तिच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतील. जी कुमारिका हे व्रत करेल तिला उत्तम पती लाभेल. या व्रतात वाळूचा शंकर-पार्वती करून त्यांची षोडशोपचारे पूजा करावी. बेलपत्र, धोत्र्याचं फूल, दूर्वा, तुळशीपत्र वाहावं. नैवेद्य दाखवावा. रात्री जागरण करावं, कथा वाचावी. दुसऱ्या दिवशी सकाळी विसर्जन करावं. या व्रताचं फळ अपार आहे. जी स्त्री हे व्रत भक्तिभावानं करेल तिच्या सात जन्मांची पापं नाश पावतात. तिला अखंड सौभाग्य मिळतं. सुखसमृद्धी प्राप्त होते. गोधनं, पुत्र, पौत्र, धनधान्य मिळतं. शेवटी शिवलोकी जाते. म्हणून सर्व स्त्रियांनी भाद्रपद शुद्ध तृतीयेला हरितालिका व्रत अवश्य करावं. ही साठा उत्तरांची कहाणी पाचा उत्तरी सुफळ संपूर्ण.